Deze art retreat was sisterhood in een snelkookpan (Creatief Verlof: Week 3)

Deze maand staat ‘Nu ik later groot ben’ volledig in het teken van mijn Creatief Verlof, want daar bevind ik op dit moment middenin! Mocht je de eerste twee delen van deze serie gemist hebben: die kun je hier en hier lezen.

Op een avond vroeg in het jaar struikelde ik over een Instagram Story van kunstenares/illustrator Marloes de Vries, die mij en haar vele andere volgers liet weten dat als ik de volgende ochtend meer informatie wilde ontvangen over haar art retreat in Wales, dit de allerlaatste kans was om mijn e-mailadres achter te laten.

Mijn vinger lag al ruim een minuut roerloos op het scherm van mijn telefoon en ik staarde naar de gepauzeerde story. Iets in mij fluisterde dat ik dit moest doen: ik liep immers al jaren rond met het idee om ‘ooit’ eens op retraite te gaan, en wat paste er nou beter bij mij dan een retraite die rust combineert met creativiteit?

Maar er was ook een andere stem — eentje die me gratis en voor niets voorzag van een waslijst aan redenen om niet uit mijn comfort zone te stappen: in mijn eentje op reis gaan naar het buitenland en terecht komen in een groep mensen die ik nog nooit eerder had ontmoet — dat durfde ik toch helemaal niet? Stel je voor dat ál die mensen meer talent hadden dan ik en niemand mijn digitale knutselwerk serieus zou nemen? En dan was er nog de prijs. Ik had nog nergens een getal zien staan, maar durfde er direct van uit te gaan dat het meer zou zijn dan ik kon missen.

Ik ben er niet trots op, maar die luide stem won. Ik tikte rechts op mijn scherm en de story verdween uit het zicht, om nooit meer terug te keren.

Toch dook er de volgende ochtend een mailtje van Marloes op in mijn mailbox. Blijkbaar was ik vergeten dat een eerdere, dapperdere versie van mijzelf haar e-mailadres wél had durven achterlaten.

Ik beleefde de 44 minuten die verstreken tussen het moment dat ik de brochure opende en het moment dat ik de aanbetaling overmaakte in een soort frenzy. Met iedere zin die ik las, groeide de overtuiging dat ik hierbij moest zijn. De locatie, de timing (ik was toen al van plan om de hele maand augustus vrij te nemen) en het feit dat ‘stargazing from the hot tubs’ op het programma stond — het klonk allemaal right up my alley. Ik appte zowel mijn man als mijn vriendinnen (in capslock en met heel veel uitroeptekens) met de vraag of ze me over de streep wilden trekken en toen ik me hyped genoeg voelde, sprong ik in het diepe.

Afgelopen week was het zover en maakte ik eindelijk die langverwachte reis naar Abergavenny!

Maandag

Met een propvol handbagagekoffertje en knetterveel spanning in mijn lijf vertrek ik rond 9 uur ‘s morgens naar Schiphol om voor de eerste keer ooit in mijn eentje te gaan vliegen. De wetenschap dat ik er helemaal alleen voor sta als er iets niet gaat zoals gepland, maakt dat ik pas kan ontspannen als ik in het vliegtuig zit en Aga heb gespot: één van de andere drie retreaters op deze vlucht. Ik voel me minder alleen nu ik weet dat ik tenminste één iemand ken om op terug te vallen in de zoektocht naar de pendelbus straks.

Onderweg luister ik Defying Gravity (sinds het begin van mijn verlof doe ik dat vaker, want het lied overlapt steeds vaker met mijn innerlijke proces) en dat maakt van alles in me los. Het is alsof iets in mij al weet dat deze week me gaat veranderen — of misschien hoop ik vooral dat dat zal gebeuren. Ik voel me bang, sterk en optimistisch tegelijkertijd.

Als we eenmaal zijn geland in Bristol, sprokkelen we ons groepje van vier bij elkaar en is het wachten op de andere vlucht uit Amsterdam, die ons groepje van zeven compleet moet maken. Zodra ook zij geland zijn, pikt de pendelbus ons op en rijden we het laatste stuk van anderhalf uur naar Wern-Y-Cwm farm.

Eenmaal daar maken we kennis met Engelse thee, verse appelcake en de andere helft van de groep. In totaal zijn we met zestien vrouwen en in onze eerste momenten samen zijn we nog een beetje verlegen en terughoudend. Desondanks verliezen we onszelf al gauw in gesprekken over het in leven houden van onze creativiteit, ervoor zorgen dat er iedere maand genoeg geld binnenkomt en hoe moeilijk het is om die twee met elkaar te combineren.

‘s Avonds val ik doodmoe in slaap, maar besef ik tegelijkertijd hoe fijn het is om onder gelijkgestemden te zijn.

Dinsdag

We beginnen deze eerste ‘echte’ dag met een gongbad — een soort klankschalensessie deluxe, denk ik, al heb ik nog nooit een klankschalensessie meegemaakt. De trillingen van de verschillende soorten gongen moeten ervoor zorgen dat we perfect worden uitgelijnd en in balans komen voordat we aan het creatieve deel van het programma beginnen.

De sessie begint met een paar minuten fluitspel. Dat vind ik zo mooi dat de tranen binnen de kortste keren over mijn wangen stromen, maar ik blijk het een stuk moeilijker te vinden om me over te geven aan het hoofdprogramma. Zodra het gongenspel begint, schiet ik mijn hoofd in en lig ik na te denken over van alles en nog wat. Terwijl ik daar lig, ondergedompeld in geluid en zonder enige vorm van afleiding, begin ik te merken dat er sinds de start van mijn verlof iets in beweging aan het komen is (‘something has … changed within me’): ik word me er met de dag bewuster van dat ik mijn zeldzame energie besteed op een manier die niet (meer) past bij wat ik belangrijk vind. Ik besteed bijna mij hele batterij aan mijn werk, waardoor ik in het weekend nog maar weinig over heb om aan mijn geliefden te besteden en daarmee doe ik zowel mezelf als hen tekort.

Als de gongspeelster ons vraagt om naar onze diepste kern toe te keren, voel ik iets dat ik herken uit eerdere momenten waarop ik diep in mezelf verdween: mijn binnenste voelt zich klein, koud en eenzaam, terwijl het juist de behoefte heeft om groots en verbonden te zijn. Ineens zie ik voor me hoe er een kruispunt opdoemt in mijn walk of life, ergens aan de horizon. Ik weet nog niet wanneer ik daar zal aankomen en welke afslagen er op de wegwijzer zullen staan, maar dat mijn huidige pad daar eindigt, weet ik nu zeker.

Na de lunch is het tijd voor de eerste creatieve workshop. We beginnen vrij gemakkelijk, door kleuren en kwaststreken te koppelen aan emoties en te spelen met verschillende materialen, maar ondanks de laagdrempeligheid kom ik mezelf op een gegeven moment toch tegen. Om te oefenen met diepte en contrast maken we een landschap in zwart-wit, maar het lukt me voor geen meter om iets op papier te krijgen dat ook maar een béétje lijkt op het landschap dat ik buiten zie. Ik had mezelf voorgenomen om niet teveel naar andermans werk te kijken (daar kan ik immers alleen maar onzeker van worden) maar als ik na een paar pogingen nog steeds niet vooruit kom, besluit ik toch te spieken hoe de anderen het aanpakken. Mijn kern, klein en eenzaam, krimpt verder ineen als ik zie hoe goed de anderen zijn en ineens ben ik helemaal klaar met mezelf.

Don’t judge me please

Marloes vindt het belangrijk dat we niets doen wat niet goed voelt, dus als ik na drie uur workshoppen merk dat ik helemaal leeg ben, besluit ik mijn spullen in te pakken en te gaan zwemmen in de zwemvijver. Dat werkt: na een tijdje dobberen in het water, chillen in de zon en kletsen met Aga en Jenny voel ik me stukken beter.

Als ik na het avondeten terugloop naar mijn kamer, prik ik een papiertje in mijn mentale prikbord waarop staat dat ik morgen niet moet vergeten om liever voor mezelf te zijn.

Woensdag

De creatieve sessie waarmee we deze dag beginnen, gaat gelukkig stukken beter dan die van de dag ervoor. We beginnen met een warm-up exercise die draait om het schilderen van een stilleven: we krijgen eerst een kwartier de tijd, dan tien minuten en dan één minuut om hetzelfde stilleven te schilderen, waardoor we steeds selectiever moeten zijn in welke details we toevoegen en welke niet. Grappig genoeg vind ik mijn haastigst geschilderde stilleven achteraf gezien het mooist - daar zit ongetwijfeld een les in verscholen.

Daarna krijgen we een demo van Marna Lunt, een (overigens hilarische) kunstenares die abstracte landschappen schildert en ons laat zien hoe ze die laag voor laag opbouwt met allerlei verschillende materialen. Daarna mogen we zelf aan de slag en maak ik zowaar iets waar ik trots op ben.

‘s Middags maken we een prachtige wandeling over velden en slingerweggetjes en lunchen we bij een pub. Ik drink mijn favoriete cider en geniet van de mooie gesprekken die overal om me heen gevoerd worden. Waar ik me gisteren nog onrustig voelde, voel ik me vandaag stukje bij beetje meer ontspannen.

Als we na het eten terugkomen op de farm, voel ik een stevige hoofdpijn opkomen en crash ik een paar uur op bed. Rond het avondeten ben ik er weer bovenop en zodra het ‘s avonds helemaal donker is, gaan ik samen met Jenny en Laura naar buiten om te stargazen. Vanwege de middle-of-nowhere-ness van de boerderij kun je hier dieper in de duisternis kijken dan in Amsterdam en behalve de melkweg zien we zelfs een paar vallende sterren.

Inmiddels luister ik Defying Gravity wel vijf keer per dag. Het voelt alsof ik moed aan het verzamelen ben, maar ik heb nog niet helemaal scherp waarvoor precies.

---

---

Donderdag

We beginnen de dag met een nature connection-sessie. Ik verwacht daar eerlijk gezegd niet veel van, maar achteraf gezien blijkt het het allermooiste deel van de hele retreat te zijn.

Na een korte meditatie onder een eeuwenoude eikenboom krijgen we de opdracht om zo langzaam mogelijk over het terrein te dwalen en op zoek te gaan naar een fijne sitting spot: een plek in de natuur die ons aanspreekt en waar we een kwartier lang zullen blijven zitten om te verstillen en te voelen wat die plek met ons doet.

Ik kom terecht op een open plek die is omcirkeld door hoge varens en probeer op te gaan in de natuur om me heen. Ik voel structuren met mijn vingertoppen, merk alle afzonderlijke kleuren op en als er een windvlaag opsteekt, zie ik de grassen om me heen buigen voor de stroming die ik ook tegen mijn wangen voel. Als ik rechts van me geritsel hoor, kijk ik op en zie ik een klein vogeltje rondhupsen — zo klein dat hij met gemak in mijn hand zou passen. Ik voel de metafoor vanzelf in elkaar klikken: dát is hoe ik me voel. Ik ben een minuscuul klein vogeltje en ik heb het hele luchtruim tot mijn beschikking, maar ondanks dat ik ernaar verlang om te vliegen, doe ik dat niet. Ik durf er niet op te vertrouwen dat mijn vleugeltjes me zo hoog en zo ver kunnen dragen en dat ze weten wat ze moeten doen als er gevaar dreigt. Ik blijf liever op de grond, hupsend op mijn pootjes, waar het veilig is.

Na de oefening komen we met zijn allen terug onder de eikenboom en delen we onze ervaringen. Ik weet in eerste instantie nog niet of ik mijn nieuwe inzicht wel wil delen, want ik voel de tranen alweer in mijn ogen prikken, maar als de één na de ander met een prachtig, kwetsbaar en open verhaal komt, wil ik niet achterblijven. Er wordt deze ochtend veel gehuild en dat smeedt banden waarvan ik niet wist dat ik ze nodig had.

Tijdens de lunch praten we na en komen we overeen hoe bijzonder het is om deze reis te maken, met zestien vrouwen die allemaal zó verschillend zijn, maar in ieder geval één belangrijke overeenkomst hebben. Er begint een gevoel van sisterhood te ontstaan.

Dat gevoel nemen we mee naar de creatieve sessie van die middag. We maken een groot abstract werk dat we aan het eind van de workshop in zes losse delen knippen en tijdens dat proces verandert de groep in één grote hype squad. De complimenten vliegen over en weer, er worden tips uitgewisseld, we helpen elkaar over ons perfectionisme heen en als iemand tekenen van onzekerheid vertoont, helpt de rest haar met omdenken. Mijn emoties liggen de hele week al dichtbij de oppervlakte, maar vandaag zijn er ontelbaar veel momenten waarop ik wel kan huilen van hoe mooi ik alles vind.

Die middag merk ik ook dat het me niet meer zo kan schelen of ik nou mooie dingen maak of niet. Ik geniet van het kliederen en probeer dingen uit die ik normaal gesproken niet zou durven, zoals krassen met krijt, schilderen met enorme kwasten en rigoreuze beslissingen nemen.

Het afsluitende diner heeft iets weg van een bonte avond. Nadia draagt het prachtige gedicht voor dat ze tijdens de nature connection heeft geschreven, Marieke deelt persoonlijke kaartjes uit en we spreken met de groep Nederlanders af om over een paar maanden samen te gaan schilderen op de Utrechtse Heuvelrug. We drinken wijn, lachen veel (had ik al benoemd hoe hilarisch deze vrouwen zijn?) en weer voel ik dat allesoverspoelende gevoel van tevredenheid. Ik had van tevoren compleet onderschat hoe diep je met elkaar kunt gaan in zo’n korte tijd en hoe groot de rol van het groepsproces zou zijn binnen mijn eigen reis.

Ook deze avond stargaze ik een tijdje, maar dan samen met Nienke, vanuit de hot tub. Ik kan je vertellen: dat is precies zo magisch als ik in januari al gedacht had.

Vrijdag

Vrijdag is een vreemde dag. Ik voel de zachte melancholie die ik vroeger ook voelde aan het eind van het jaarlijkse zomerkamp: terug kunnen kijken op duizend prachtige herinneringen maar tegelijkertijd weten je die fijne bubbel bijna achter je moet laten, is bijzonder bitterzoet.

Er staat nog één workshop op het programma, maar ik vind het moeilijk om me daarop te focussen. In plaats daarvan zit ik urenlang te kletsen en te genieten van hoe verbonden ik me voel met deze vrouwen. Van de verlegenheid die ons op dag 1 nog parten speelde, is nu geen sprake meer: de ruimte gonst al net zo levendig als de natuur buiten.

Om half 12 word ik, samen met zeven anderen, opgehaald door de pendelbus. Het afscheid is stom, maar we beloven elkaar plechtig om de groepschat in leven te houden, elkaar updates te sturen en in contact te blijven.

Waar we tijdens de heenreis nog als timide sardientjes in de blikken bus zaten, is daar nu geen sprake meer van: we kletsen honderduit en chauffeur Peter blijkt een zeer overtuigende paardenimitatie in zijn arsenaal te hebben, waardoor we om de haverklap (pun intended) in de lach schieten.

De afscheidsmomenten volgen elkaar steeds sneller op, maar worden niet gemakkelijker. Eerst nemen we afscheid van Allie, die nog een nachtje in Bristol blijft, en daarna van Laury en Jenny, die op een andere vlucht zitten dan wij. Op Schiphol splitsen Aga en ik ons bij de bagageband af van Ingebritt, Marieke en Simone en zodra Aga de roltrap naar haar trein heeft genomen, ben ik weer net zo alleen als toen ik aan deze reis begon.

En tegelijkertijd ook helemaal niet.